Wegwijzer – Duurzaamheidscentrum Leiden

De Leidse Wegwijzer Verduurzaming

- voor iedere Leidenaar die duurzamer wil leven

Op woensdag 5 februari start de pilot voor het nieuwe Duurzaamheidsloket in Leiden. Bij het loket kunt u terecht met al uw vragen over verduurzaming:

Waar moet ik beginnen als ik wil verduurzamen?
Wat is er allemaal mogelijk?
Waar moet ik rekening mee houden?
Wat heeft het meeste zin?
Hoe pak ik het aan?
Wie kan me verder helpen?
Hoe kom ik aan subsidies en benodigde vergunningen?
Welke organisaties en hulploketten zijn er in Leiden op het gebied van duurzaamheid?

Bij het loket is een schat aan informatie beschikbaar om uw vragen te beantwoorden. Dat kan gaan over energiebesparing, zonnepanelen, voeding, biologisch tuinieren, elektrische deelauto’s, warmtepompen, geld besparen door een duurzame levensstijl – over alles eigenlijk wat met verduurzaming te maken heeft. Vaak zullen we uw vraag zelf kunnen beantwoorden. Zo niet, dan brengen we u graag in contact met de organisatie of expert die u wel verder kan helpen.

Het loket wordt bemenst door vrijwilligers met verschillende achtergronden, zoals energiebesparing, groen en voeding.

Het loket is vooral geschikt voor mensen die door de veelheid aan hulploketten en informatie op internet door de bomen het bos niet meer zien. Er is bij het loket ook een uitgewerkte versie beschikbaar van de Leidse Wegwijzer Verduurzaming, een keuzehulp die aangeeft welke vervolgstap voor u het beste past.

De Leidse Wegwijzer Verduurzaming bestaat uit 5 fasen:

Bewonersprofiel
Keuze adviseur
Verduurzamingsplan (maatregelen)
Uitvoerders
Ondersteuning (doorzetten)

Wat betreft de laatste stap, ondersteuning/doorzetten: voor veel mensen is het best een puzzel hoe ze hun woning, of een ander thema, het beste kunnen verduurzamen. Als je je huis wilt verduurzamen kun je tegenslagen krijgen door tegenstrijdige informatie over wat je het beste kunt doen, onzekere prijsontwikkelingen, hoge kosten voor een adviesgesprek, onduidelijke vergunningsregels, bureaucratische subsidieregelingen en lacherige kennissen die zeggen dat het allemaal toch geen zin heeft. In de praktijk zijn al deze bezwaren overkomelijk, maar het is niet raar als u het soms even niet meer ziet zitten.
Dat is het moment om ‘ondersteuning’ in te zetten. In deze wegwijzer is dit als 5^e stap beschreven, maar zo nodig kunt u ook eerder al stap 5 gebruiken: als u vastloopt, als u het even niet meer weet, als u zich overweldigd voelt door alle informatie of als u behoefte heeft om even uw hart te luchten. Het kan ook zijn dat u al een of enkele maatregelen hebt getroffen (bijv. tochtstrips), en een volgende maatregel wilt gaan treffen (bijv. zonnepanelen aanbrengen, of vaker plantaardig eten). Stap 5 gaat eigenlijk over ‘in beweging blijven’ – net zo lang tot u hélemaal tevreden bent over hoe duurzaam u leeft.

Op dit moment is de wegwijzer nog vooral gericht op het verduurzamen van uw woning. Voor andere thema’s, zoals vergroenen en mobiliteit, is de wegwijzer nog in ontwikkeling.

1. Bewonersprofiel

De eerste stap van de wegwijzer is om een bewonersprofiel op te stellen. Het bewonersprofiel bestaat uit uw antwoorden op een aantal vragen die relevant zijn voor de meest passende vervolgstap.
De vragen zijn:

Wat is de aanleiding om te verduurzamen?
Wat is de belangrijkste reden dat u wilt verduurzamen? Waar bent u op uit?
Wilt u alleen verduurzamen, samen met huisgenoten, met buren, met stadgenoten of nog breder?
Op welk(e) gebied(en) wilt u verduurzamen? Energie, groen, mobiliteit, voeding, enz.
Wilt u met uw maatregelen geld verdienen, of mag het ook geld kosten?
Hoeveel kennis heeft u al over verduurzamen?
Hoe makkelijk kunt u informatie vinden op internet, en eventueel vragenlijsten en formulieren invullen?
Hoe staat u tegenover duurzaamheid: sceptisch, neutraal, beetje betrokken, redelijk betrokken of erg betrokken?
Als het gaat om het verduurzamen van uw woning:
Hoe goed is uw huis al verduurzaamd?
Wat is het gasverbruik van uw woning? (het gemiddelde is 1.200 m3 gas per jaar per huishouden)
Wat is het elektriciteitsverbruik van uw woning? (het gemiddelde is 2.500 kWh per jaar)

Op de onderstaande figuur kunt u uw eigen antwoorden omcirkelen. Daarmee ontstaat een combinatie van uw antwoorden. Dit noemen we uw bewonersprofiel.

Keuze adviseur

Als u uw bewonersprofiel heeft ingevuld, kunt u vervolgens bepalen welke ‘adviseur’ voor u het meest geschikt is. Met de term ‘adviseur’ bedoelen we in dit verband zeker niet alleen professionele adviseurs; het kan ook uw buurman zijn, uw dochter, schoonvader, een ouder van school, enzovoort. Maar ook uw CV-installateur, een energiecoach of een influencer op sociale media kan een adviseur zijn. Of een medewerker van het duurzaamheidsloket. 😉

We raden u aan om meerdere adviseurs te raadplegen voordat u belangrijke beslissingen neemt.
De vraag is welke adviseurs het beste bij u passen.

Het is verstandig om even goed na te denken wat uw wensen zijn voor een adviseur: wilt u vooral iemand die u persoonlijk vertrouwt, bijvoorbeeld omdat u er zelf helemaal geen verstand van heeft? Of zoekt u juist iemand die er ontzettend veel verstand van heeft, omdat u zelf ook al het een en ander weet en een aantal specifieke vragen heeft?
In stap 2a van de wegwijzer zetten we uw wensen voor een adviseur op een rijtje.

Veel voorkomende wensen voor een adviseur zijn:

Deskundig, ervaren, brede kennis (ook van de vervolgstappen)
Onafhankelijk, onpartijdig, niet-commercieel
Goedkoop, gratis
Beschikbaar en makkelijk te vinden
Begripvol (ook voor wie er zelf weinig verstand van heeft)
Klantgericht, communicatief, meedenkend

In stap 2b kunt u op een rijtje zetten welke mogelijke adviseurs er voor u voorhanden zijn. Dat zijn niet alleen de diverse hulploketten die er in Leiden zijn (zie hieronder), maar ook de mensen die u wellicht persoonlijk kent, zoals een buurman, dochter of schoonvader.

Als het gaat om het verduurzamen van uw woning zijn in Leiden op dit moment tenminste de onderstaande 17 hulploketten beschikbaar. Ze staan hier gerangschikt in 4 categorieën:

Algemeen: voor breed, algemeen advies
Maatwerk: voor een maatwerkadvies voor uw specifieke woning
Kijken: mogelijkheden om bij andere woningen in Leiden te kijken die bepaalde maatregelen al hebben genomen (bijvoorbeeld dakisolatie, zonnepanelen of een warmtepomp)
Specifiek: voor advies aan specifieke onderwerpen (warmtepompen) of doelgroepen (VvE’s, huurders of migranten/internationals)

De belangrijkste hulploketten die in Leiden beschikbaar zijn om uw woning te verduurzamen zijn:

Hulploketten

Algemeen:
	Regionaal Energieloket	Telefonisch + website (incl. 5 voorbeeldwoningen uit de PBW)
	Energiekaravaan	Rondreizend informatieloket
	Mobiel Energiepunt DBL	Informatieloket op zaterdagen
Maatwerk:
	ENERGIECOACH	MAATWERKADVIES BIJ JOUW THUIS (voor eigenaren/huurders)
	Energiefixers	Klussers, voor huurders
Kijken:
	Leidse Duurz. Huizen Dagen	Duurzame huizen bezoeken (2025: 22 + 29 maart)
	Nat. Duurzame Huizenroute	In najaar: duurzame huizen bezoeken (landelijke actie)
	Slimme buur	Duurzame huizen bezoeken (landelijke actie)
	Duurz.centrum Z’woude	Showroom van installateur (o.a. geluid van warmtepompen)
Specifiek:
	VvE-loket	Voor Verenigingen van Eigenaars
	Erfgoed Leiden	Erfgoed Leiden
	Huurteam	Bij te hoge huur en/of slechte isolatie
	Leids Steunloket Migranten	Voor migranten en internationals
	Warmtepompspreekuur	Gericht advies over warmtepompen
	Winst uit je woning	Collectieve inkoopactie vanuit de gemeente
	Zon.PBW	Steunpunt PV-panelen van deskundige wijkbewoner PBW
	Buurtinitiatiefcoach	Leidse procesbegeleiding aan bewonersgroepen over energie
	LSA	Landelijke, multidisciplinaire begeleiding aan bewonersgroepen

De volgende stap (2c) is om uit deze lijst de belangrijkste adviseur(s) te kiezen, waarbij u uiteraard let op de wensen uit stap 2a.

Stap 2d is om deze adviseur(s) ook daadwerkelijk te benaderen en te vragen om u te adviseren over de beste maatregelen die u in uw situatie kunt nemen.
Daarmee gaan we naar de volgende fase: Het verduurzamingsplan (maatregelen).

{{4×2: Eerste 2 rijen van matrix}}

3. Verduurzamingsplan (maatregelen)

Samen met de adviseur kunt u, op basis van uw bewonersprofiel, bepalen wat voor maatregelen u vooral wilt (3a). Dit hangt af van de doelen die u met de maatregelen wilt bereiken. Voorbeelden van mogelijke doelen of wensen aan de maatregelen zijn (- als u uw woning wilt verduurzamen):

Energie besparen (voor het klimaat en/of voor geldbesparing)
Comfortabeler wonen
Minder tocht in huis
Zelf energie opwekken
De waarde van uw huis verhogen
Het energielabel van uw huis verbeteren
Meedoen met een actie die door anderen wordt georganiseerd
Uitvinden wat er technisch mogelijk is
Mee voorop lopen in de energietransitie

Daarna kunt u nagaan (stap 3b) welke maatregelen er allemaal mogelijk zijn – bijvoorbeeld om uw huis te verduurzamen. Er zijn tientallen maatregelen mogelijk; grote en kleine, dure en goedkope, maatregelen met een korte of lange terugverdientijd en maatregelen die u nooit zult terugverdienen. We noemen hier een aantal mogelijke maatregelen:

Dakisolatie
Spouwmuurisolatie
Buitengevel-isolatie
Binnenwand-isolatie
Glasisolatie (voorzetramen, HR++ glas, triple-glas, vacuümglas)
Spouwmuur-isolatie
Zonnepanelen
Warmtepomp aanschaffen
Uitzoeken wat een goede hybride warmtepomp is, voor als de CV-ketel het begeeft
Tochtstrips vervangen
Radiatorfolie achter de radiatoren aanbrengen
Brievenbusborstel aanbrengen
Tochtgordijn aanbrengen
Tussendeur aanbrengen (in gang bij voordeur)
Ventilatiesysteem met warmteterugwinning (WTW) aanbrengen

Behalve fysieke maatregelen kan ook met gedragsverandering zeer veel geld worden bespaard, zeker als u daar tot nu toe niet erg op hebt gelet:

De verwarming uit zetten in ruimtes waar niemand is
De thermostaat ’s nachts lager zetten (- maar beter niet lager dan 15 graden)
Niet meer ventileren dan nodig is
Korter douchen

{** zie top 40, 71 tips en HOOM-dossier **} {** Of: **} Een lange lijst van mogelijke maatregelen is te vinden in {….***….}. Met de wensen uit stap 3a kunt u uit de inventarisatie van stap 3b vervolgens die maatregelen kiezen (stap 3c) die in uw situatie het beste passen. Deze maatregelen samen vormen uw verduurzamingsplan. Als u deze gekozen hebt, kunt u de maatregelen (laten) uitvoeren (stap 3d). In de praktijk gaat dat meestal niet zo snel. Het kan goed zijn dat u aan mensen vertelt wat uw plan is, en zij u vervolgens attenderen op nieuwe technische mogelijkheden, of juist waarschuwen voor bepaalde nadelen van een maatregel die u had gekozen. Het is dan logisch dat u met uw adviseur(s) overlegt wat zij van die tip of waarschuwing vinden. Het kan zijn dat u uw plan aanpast. Het kan ook zijn dat u wel een plan heeft gemaakt, maar nog niet hebt besloten hoeveel geld u voor de verduurzaming over heeft. Of nog niet weet of u een vergunning nodig heeft (bijv. voor zonnepanelen). Dan is het goed om dat eerst uit te zoeken. Als u meerdere maatregelen tegelijk overweegt, kan het zijn dat u overweldigd wordt door de verschillende opties. Voor sommige maatregelen zijn meerdere opties beschikbaar. Zo zijn er bijvoorbeeld diverse soorten en typen warmtepomp. En als u een warmtepomp overweegt, is het belangrijk dat uw woning voldoende geïsoleerd is. Er zijn diverse soorten, materialen en diktes van isolatie. Als u de isolatie verbetert (kieren dichten) kan het nodig zijn om extra te ventileren. Juist omdat deze keuzes met elkaar samenhangen, kan het handig zijn om de verschillende opties in één overzicht te plaatsen. Hiervoor kunt u gebruik maken van het maatregelenprofiel: een tabel met bovenin allerlei mogelijke maatregelen, en daaronder per kolom de beschikbare opties. Als voorbeeld: stel dat u overweegt om een aantal kleine maatregelen te nemen: tochtstrips aanbrengen, radiatorfolie achter radiatoren, een brievenbusborstel, een douchetimer in de douche, enz. U weet alleen nog niet zeker of u dat ook echt gaat doen, en zo ja, of u het zelf laat doen, door een bevriende klusser, door een klusclub (bijvoorbeeld de energiefixers) of door een professional. Dan kunt u dat als volgt in het maatregelenprofiel invullen (zie hieronder, de meest linkse kolom). Zo kunt u voor alle mogelijke maatregelen die u overweegt de verschillende opties invullen:

Als u vervolgens per kolom een keuze hebt gemaakt, of misschien nog twijfelt tussen twee opties (hieronder bij ramen: zo houden of HR++glas aanbrengen), kunt u dat als volgt aangeven:

Hiermee ontstaat een verduurzamingsplan: een overzicht van alle maatregelen die u wilt nemen.

Als u de knoop heeft doorgehakt over de maatregelen, kunt u door naar fase 4: De uitvoerders.

4. Uitvoerders

De volgende fase is om per maatregelen te kijken welke uitvoerder (bijv. installateur) het beste past om die maatregel uit te voeren. Ook hier kunt u eerst even stilstaan bij de wensen die u heeft over de uitvoerder (stap 4a). Voorbeelden van wensen zijn:

Deskundig, professioneel
Betrouwbaar
Klantgericht, communicatief
Beschikbaar
Goedkoop
Aangeraden door anderen

Afhankelijk van de maatregel kunt u uitzoeken welke uitvoerders/leveranciers beschikbaar zijn. Het aanbrengen van tochtstrips kunt u misschien zelf doen, of met een kennis. Het aanbrengen van isolatie, zonnepanelen of een warmtepomp is gespecialiseerd werk waarvoor u zeer waarschijnlijk een bedrijf wilt inschakelen.

We hebben gemerkt dat veel bewoners graag een advies zouden willen hebben voor een deskundig, betrouwbaar, goedkoop bedrijf met korte wachttijden en zeer communicatieve medewerkers. Helaas is dat vaak een moeilijke combinatie. Een overzicht van mogelijke installateurs waarmee bewoners goede ervaringen hebben is nog in ontwikkeling.

Bij het inschakelen van een uitvoerder kan blijken dat de uitvoerder een andere maatregel adviseert dan in het verduurzamingsplan staat. Dan is het prettig om met de adviseur (of met meerdere adviseurs) te kunnen overleggen of het nieuwe idee inderdaad beter is, of dat de maatregel uit het oorspronkelijke plan toch de voorkeur verdient.

Als alles goed gaat heeft u vanuit uw bewonersprofiel een adviseur, een verduurzamingsplan met maatregelen en uitvoerders kunnen kiezen, en hebben de uitvoerders de maatregelen naar uw volle tevredenheid kunnen aanbrengen. In de praktijk is het meestal een hobbelige weg, waar u regelmatig weer een stap terug moet doen naar een adviseur, naar toch een andere maatregel of naar extra bijkomende zaken als vergunningen, subsidies en/of leningen. Dan kan stap 5 nodig of wenselijk zijn. Ook als u een eerste ‘ronde’ van verduurzaming heeft doorgemaakt, kan ondersteuning raadzaam zijn om eventueel een tweede ronde in te gaan.

5. Ondersteuning (doorzetten)

Zoals gezegd is het voor veel mensen best een puzzel hoe ze hun woning, of een ander thema, het beste kunnen verduurzamen. We noemden al de mogelijke tegenslagen door tegenstrijdige informatie over wat je het beste kunt doen, onzekere prijsontwikkelingen, hoge kosten voor een adviesgesprek, onduidelijke vergunningsregels, bureaucratische subsidieregelingen en lacherige kennissen die zeggen dat het allemaal toch geen zin heeft. In de praktijk zijn al deze bezwaren overkomelijk, maar het is niet raar als u het soms even niet meer ziet zitten. Dat is het moment om ‘ondersteuning’ in te zetten – stap 5.

Aan welke ondersteuning u behoefte heeft hangt uiteraard af van de ‘vastloper’ die u parten speelt:

*****

Heeft u belangstelling voor een presentatie of een workshop over de Leidse Wegwijzer Verduurzaming, neem dan gerust contact op met projectleider Maarten Stoffers, tel. 06-50944291, Maarten@DuurzaamLeiden.com .